De Europese Commissie wil een nieuwe rechtsvorm invoeren: de EU Inc. Je kunt het zien als een soort Europese BV. Het idee is dat bedrijven zich straks sneller en eenvoudiger kunnen organiseren als ze in meerdere EU-landen actief willen zijn. Nu lopen ondernemers daarbij vaak vast op verschillende nationale regels, procedures en kosten.
Voor startups en scaleups is dat vooral interessant, maar de regeling moet in principe breder bruikbaar worden. Tegelijk is dit voorstel meer dan een handige vereenvoudiging. Het raakt ook aan controle, rechtszekerheid en de rol van het notariaat. Juist daarom is de EU Inc nu al relevant voor advocaten, notarissen en bedrijfsjuristen.
Eén extra rechtsvorm voor heel Europa
De Europese Commissie wil met de EU Inc het ondernemen over de grens eenvoudiger maken. Op dit moment heeft iedere lidstaat zijn eigen vennootschapsrecht en zijn eigen rechtsvormen. Dat betekent dat bedrijven die internationaal willen uitbreiden vaak opnieuw moeten kijken naar lokale eisen, extra oprichtingen en aanvullende formaliteiten.
Dat zorgt niet alleen voor vertraging, maar ook voor hogere kosten. Vooral jonge ondernemingen met groeiplannen lopen daar snel tegenaan. Met de EU Inc wil Brussel daarom een extra rechtsvorm creëren die naast de bestaande nationale systemen kan bestaan. Daarom wordt ook wel gesproken van een soort 28ste regime binnen de Europese Unie.
Snelle oprichting en lage kosten
Een opvallend onderdeel van het voorstel is de snelheid waarmee een EU Inc zou moeten kunnen worden opgericht. Volgens de plannen moet dat volledig online gebeuren en in principe binnen 48 uur geregeld kunnen zijn. Ook is er geen verplicht startkapitaal voorzien.
De registratiekosten blijven volgens het voorstel beperkt tot maximaal 100 euro. Daarnaast wil de Europese Commissie modelstatuten beschikbaar stellen. Dat maakt het makkelijker om snel te starten. Wie meer maatwerk wil, moet daar ook ruimte voor krijgen. Daarmee probeert de Commissie een systeem neer te zetten dat zowel praktisch als flexibel is.
Voor ondernemers klinkt dat aantrekkelijk. Minder papierwerk, lagere kosten en sneller kunnen handelen zijn duidelijke voordelen. Tegelijk maakt juist die eenvoud ook dat juristen van Legals meteen kijken naar de keerzijde.
Digitale aandelen en online overdracht
De EU Inc krijgt volgens het voorstel gedematerialiseerde aandelen. Dat betekent dat aandelen niet op papier bestaan, maar digitaal worden geregistreerd in een aandeelhoudersregister van de vennootschap. Ook de overdracht van aandelen moet volledig online kunnen plaatsvinden.
Dat past bij het bredere doel van de regeling: minder drempels en meer snelheid. Maar juridisch gezien is dit natuurlijk niet alleen een technisch detail. Bij aandelenoverdracht spelen vragen over bevoegdheid, identiteit, bewijs en rechtsgeldigheid altijd een grote rol. In een volledig digitale omgeving worden die vragen eerder groter dan kleiner.
Voor de praktijk kan dit dus efficiënt zijn, maar alleen als de controle goed is geregeld. Anders wordt het systeem misschien sneller, maar niet per se veiliger of duidelijker.
Lees ook: ‘Notariaat onder druk en heeft vernieuwing nodig’
Waar de discussie juridisch interessant wordt
Bij de oprichting en bij statutenwijzigingen blijft volgens het voorstel een vorm van preventieve controle mogelijk. Die controle kan administratief, gerechtelijk en/of notarieel zijn. Ook moet een legaliteitscheck plaatsvinden. Op dat punt erkent de Europese Commissie dus wel dat een vennootschap niet zonder waarborgen kan worden opgericht.
Anders ligt dat bij aandelenoverdracht en aandelenuitgifte. Lidstaten zouden daarvoor geen notariële akte meer mogen eisen. Juist daar ontstaat discussie. Want waar aan de voorkant nog controle mogelijk is, lijkt de regeling later in het leven van de vennootschap veel meer op digitale afhandeling en eigen registratie te vertrouwen.
Daar zit voor veel juristen het echte spanningsveld. Europa wil snelheid en eenvoud, maar het recht vraagt ook om zekerheid, controle en bescherming tegen misbruik.
Kritiek vanuit het notariaat
De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie heeft laten weten dat de EU Inc kansen biedt, maar ook duidelijke risico’s met zich meebrengt. De zorgen gaan vooral over rechtszekerheid, fraudepreventie, witwassen en misbruik van vennootschappen.
De KNB vindt daarom dat de notaris een duidelijkere rol moet krijgen bij EU Inc’s die in Nederland worden ingeschreven. Denk aan betrokkenheid bij de oprichting, statutenwijziging, aandelenoverdracht en uitgifte van aandelen. Dat sluit aan bij de manier waarop de Nederlandse bv nu al functioneert.
Dat standpunt is goed te volgen. Hoe eenvoudiger het wordt om een rechtspersoon op te richten en te wijzigen, hoe belangrijker het wordt dat iemand aan de voorkant controleert of alles juridisch klopt. Zeker bij grensoverschrijdende structuren is dat geen overbodige luxe.
Voorstel met potentie, maar ook met risico’s
De EU Inc bestaat nog niet, maar het voorstel laat wel zien welke kant Europa op wil. Minder barrières, meer digitalisering en sneller kunnen ondernemen over de grens. Dat zal veel bedrijven aanspreken.
Tegelijk is de discussie nog lang niet klaar. Juist op het punt van rechtsbescherming en controle zal de komende tijd veel afhangen van de verdere uitwerking. En daar ligt ook de kern van het debat: hoe maak je ondernemen eenvoudiger, zonder dat de juridische basis te dun wordt?
Verder lezen: Advocaat geschrapt die jaarlijks 1.700 zaken deed