De Franse Hoge Raad (Cour de cassation) heeft de veroordeling van zanger Grand Corps Malade vernietigd. Zijn lied citeert sexistische uitspraken over zangeres Hoshi, maar hoeft van deze rechter niet langer gecensureerd te worden.
Centraal staat de klassieke afweging tussen het recht op privéleven en vrijheid van meningsuiting. Bijzonder is dat de Hoge Raad dit toetsingskader (normaliter voorbehouden aan journalistiek) nu ook toepast op een artistiek werk.
Lied als aanklacht tegen sexisme
Grand Corps Malade, een Franse dichter en zanger, bracht in 2021 het nummer “Des gens beaux” uit. Daarin citeert hij journalist Fabien Lecœuvre, die zangeres Hoshi eerder “angstaanjagend” noemde en haar aanraadde haar nummers over te laten aan “prachtige meisjes”.
Lecœuvre bood na de ophef publiekelijk excuses aan Hoshi aan, die toen slachtoffer was van online haatreacties. Toch spande hij in 2023 een procedure aan tegen de producent en platenmaatschappij Universal Music, wegens onrechtmatig gebruik van zijn stemopname.
Het hof van beroep: schending van de privacy
De Parijse cour d’appel gaf Lecœuvre in oktober 2025 gelijk. Het hof verplichtte de zanger en Universal om het incriminerende fragment van 33 seconden uit het nummer te verwijderen, en legde hen een schadevergoeding van 10.000 euro op.
Volgens het hof vormden de uitlatingen van Lecœuvre geen onderdeel van een maatschappelijk debat van algemeen belang. Daarmee kreeg zijn recht op privacy, inclusief zijn stem als persoonlijkheidskenmerk, voorrang boven de artistieke vrijheid van de zanger.
De cassatierechter: debat van algemeen belang
De Cour de cassation trekt die conclusie recht. Volgens de hoogste rechter moest het hof van beroep afwegen tussen twee grondrechten: het recht op eerbiediging van het privéleven, waaronder de stem, en de vrijheid van meningsuiting.
Die afweging viel volgens het cassatiehof verkeerd uit. De uitspraken van Lecœuvre wekten veel controverse en raakten aan een belangrijk maatschappelijk thema: de MeToo-beweging tegen sexisme en seksueel geweld. Elk criterium volstond al voor een debat van algemeen belang.
Mediarechtelijke betekenis van de uitspraak
Media rechtelijk bevestigt de uitspraak dat stemgebruik onder het recht op privéleven valt (artikel 8 EVRM), maar moet wijken voor vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) zodra een debat van algemeen belang speelt.
Opvallend is bovendien dat de Hoge Raad de twee toetsingscriteria niet cumulatief maar alternatief toepast: controverse óf maatschappelijk belang volstaat al. Dat verlaagt de drempel voor bescherming van kritische kunst en journalistiek aanzienlijk.
‘Principiële beslissing voor de vrijheid van creatie’
De Cour de cassation verwijst de zaak terug naar de cour d’appel van Parijs, die opnieuw moet oordelen met inachtneming van dit toetsingskader. Het nummer is momenteel niet beschikbaar op streamingdiensten.
Advocaat Patrice Spinosi noemde de uitspraak tegenover het AFP een principiële beslissing voor de vrijheid van creatie. Volgens hem heeft censuur het tegenover het recht afgelegd en kan het nummer weer verschijnen.
Vergelijkbare Nederlandse rechtspraak
Rechtbank Midden-Nederland ECLI:NL:RBMNE:2020:24 (Stemfragment, de Ali B-zaak) kwalificeerde een stem als persoonsgegeven onder de AVG. Een Nederlandse uitspraak specifiek over stembescherming is er nog niet, al ligt bescherming via bestaand privacyrecht voor de hand. Door de opkomst van AI-stemklonen zal deze vraag de komende jaren zeker relevanter worden.
