Iemand verspreidt valse beschuldigingen over je op sociale media, of een klant beschuldigt je in een review ten onrechte van fraude. Reputatieschade is dan direct zichtbaar. Maar wat kun je doen en wanneer biedt de wet bescherming?
Wat houdt het recht op een goede naam in?
Het recht op eer en goede naam beschermt je reputatie: hoe anderen jou zien. Artikel 17 IVBPR beschermt expliciet tegen onrechtmatige aanvallen op eer en reputatie. Ook artikel 8 EVRM kan reputatieschade beschermen als die voldoende ernstig is.
Die bescherming is niet absoluut, want tegenover het recht op eer en goede naam staat de vrijheid van meningsuiting uit artikel 10 EVRM. Rechters wegen beide belangen af, waarbij onder meer ernst, feitelijke basis en context meewegen.
Aantasting van eer en goede naam is het onrechtmatig schaden van een reputatie door uitlatingen.
Het verschil tussen je eer en je goede naam
Bij eer gaat het om je gevoel van eigenwaarde en het respect dat je als persoon toekomt. Ook je beroepseer kan worden geraakt, bijvoorbeeld door uitlatingen die je deskundigheid, integriteit of manier van werken aantasten.
De goede naam ziet op de waardering die anderen voor je hebben; bekendheid van de uiting bij derden is daarom essentieel. Ook een BV of stichting kan reputatieschade lijden en daartegen juridisch optreden.
Waar staat de bescherming van de eer en goede naam in de wet?
Eén apart wetsartikel bestaat niet, de rechtspraak hangt het op aan de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW. Artikel 10 van de Grondwet levert het grondrecht erachter.
Daartegenover staat artikel 10 EVRM, dat de vrijheid van meningsuiting garandeert. Het tweede lid noemt bescherming van andermans reputatie juist als reden om die vrijheid te beperken.
Smaad, laster en belediging in het Wetboek van Strafrecht
Smaad staat in artikel 261 Sr: je tast iemands eer of goede naam aan door hem van een concreet feit te beschuldigen, met het duidelijke doel daar ruchtbaarheid aan te geven.
Weet je dat die beschuldiging onwaar is, dan kan sprake zijn van laster volgens artikel 262 Sr. Eenvoudige belediging, zoals uitschelden zonder concrete beschuldiging, valt onder artikel 266 Sr.
Welke schadevergoeding levert aantasting van eer en goede naam op?
Schadevergoedingen wegens de aantasting van eer en goede naam blijven in Nederland doorgaans beperkt: in de meeste zaken gaat het om hooguit enkele duizenden euro’s. Zelfs bij ernstige reputatieschade zijn uitzonderlijk hoge bedragen eerder uitzondering dan regel.
Schadevergoeding voor reputatieschade is in Nederland vaak beperkt tot enkele duizenden euro’s.
Wanneer is er sprake van schending van eer en goede naam?
De maatstaf komt uit het arrest van de Hoge Raad van 24 juni 1983, ook wel het Gemeenteraadslid-arrest genoemd. Hierin staan zes factoren, waaronder de ernst van de misstand, de steun in het feitenmateriaal, de inkleding van de verdenking en de gevolgen voor jou.
Politici en bestuurders moeten in het publieke debat meer kritiek verdragen dan een gewone burger, voor andere bekende personen ligt die grens minder ruim. Bij een journalist weegt hoor en wederhoor zwaar mee.
Feiten, meningen en de waarheidsexceptie
Een feitelijke bewering moet kloppen. Maar, een mening mág scherp zijn: sinds het EHRM-arrest Lingens (1986) hoef je een waardeoordeel niet te bewijzen, al blijft (enige) feitelijke basis nodig. Klopt de beschuldiging, dan neemt de waarheidsexceptie strafbaarheid weg.
| Meestal onrechtmatig | Meestal toegestaan |
|---|---|
| Verzonnen feiten als waarheid brengen | Een hard maar onderbouwd waardeoordeel |
| Beschuldiging zonder enig bewijs | Kritiek op een misstand van algemeen belang |
| Naam en foto erbij zonder noodzaak | Enige overdrijving of provocatie |
Wat kun je doen als je in goede naam en eer aangetast bent?
Zeker online of via sociale media verspreidt een bericht al zich binnen uren. Het is daarom erg belangrijk dat je enkele stappen onderneemt.
1. Leg het bewijs vast en stuur een sommatie
Maak eerst screenshots met datum en URL erop. Stuur daarna een sommatiebrief waarin je verwijdering en rectificatie eist. Het goede nieuws: veel conflicten stoppen daar al, een sommatiebrief is dus vaak een heel goede investering.
2. Start een kort geding of dien een klacht in
Maar reageert de ander niet, dan eis je in kort geding (artikel 254 Rv) een publicatieverbod of rectificatie. Artikel 6:167 BW dekt alleen onjuiste of misleidende gegevens van feitelijke aard, dus geen meningen. Ben je in goede naam en eer aangetast door een strafbare uiting, dien dan een klacht in.
Staat de publicatie (hoog) in Google? Dan dan je ook een verwijderverzoek in op grond van artikel 17 AVG (het recht op vergetelheid).
Hulp nodig? Schakel een advocaat mediarecht in
De bescherming van eer en goede naam is zeker geen automatisme, maar altijd een belangenafweging. Stevige, goed onderbouwde kritiek moet je soms verdragen. Voor verzonnen beschuldigingen of uitingen zonder voldoende feitelijke basis ligt dat anders.
Waar de grens ligt, verschilt per zaak en hangt sterk af van context, ernst en bereik. Onze ervaren media advocaat beoordeelt binnen één dag of een sommatie, rectificatie of kort geding kansrijk is en stelt zo nodig een effectieve sommatie op.
