Het kabinet wil een bestaande tijdelijke regeling omzetten in een vaste maatregel: rechters die de leeftijd van 70 jaar hebben bereikt, moeten ook in de toekomst nog enkele jaren kunnen blijven werken als rechter-plaatsvervanger. Daarmee wil de overheid iets doen aan het tekort aan rechters en aan de lange wachttijden binnen de rechtspraak.
De gedachte achter deze regeling is vrij eenvoudig. Er zijn te weinig rechters om alle zaken snel genoeg te behandelen. Tegelijk zijn er rechters die officieel met ontslag gaan op hun 70e, maar die nog fit zijn, veel kennis hebben en graag een bijdrage willen blijven leveren. Door hen langer in te zetten, blijft waardevolle ervaring behouden en ontstaat extra ruimte in de planning.
Tekort aan rechters blijft een groot probleem
De Rechtspraak heeft al langer te maken met capaciteitsproblemen. Dat betekent dat er niet genoeg mensen zijn om het werk op tijd uit te voeren. Nieuwe rechters opleiden helpt, maar dat is geen snelle oplossing. Het kost jaren voordat iemand volledig is opgeleid en zelfstandig veel zaken kan behandelen.
Daar komt nog bij dat ervaren rechters nodig zijn om nieuwe collega’s te begeleiden. Juist daardoor is het lastig om een tekort snel op te lossen. De tijdelijke 70+ regeling bleek in die situatie een bruikbaar hulpmiddel. Rechters die de pensioenleeftijd hadden bereikt, konden op vrijwillige basis nog doorwerken als plaatsvervanger, tot maximaal hun 73e jaar.
Die regeling werd eerst ingevoerd in de periode van de coronacrisis. Later werd zij verlengd, maar die verlenging loopt af op 16 november 2026. Daarom werkt het kabinet nu aan een wetswijziging om deze mogelijkheid definitief te maken.
Positieve resultaten uit de praktijk
Volgens de evaluatie van de regeling heeft de inzet van deze oudere rechters duidelijke voordelen opgeleverd. In de onderzochte periode zorgde de groep 70+ plaatsvervangers samen voor ongeveer 28 fte aan extra capaciteit. Dat is een serieuze bijdrage in een organisatie die al jaren onder druk staat.
Ook behandelden deze rechters meer dan 1 procent van alle zaken die in die periode binnen de Rechtspraak zijn afgedaan. Dat klinkt misschien als een klein percentage, maar in de praktijk gaat het om een groot aantal dossiers. Elke extra zaak die kan worden behandeld, helpt om achterstanden te verkleinen en wachttijden terug te dringen.
Daarnaast worden deze rechters gezien als flexibel inzetbaar. Ze kunnen snel bijspringen bij schriftelijke procedures, collega’s ondersteunen of tijdelijk extra werk oppakken op plekken waar de druk hoog is. Juist omdat zij veel ervaring hebben, kunnen ze vaak zonder lange inwerkperiode aan de slag.
Lees ook: Jonge advocaten willen minder vaak partner worden
Kennis en ervaring van rechters blijven behouden
Een belangrijk voordeel van deze regeling is niet alleen de extra capaciteit, maar ook het behoud van kennis. Rechters die tientallen jaren in het vak hebben gewerkt, beschikken vaak over specialistische expertise. Die ervaring is waardevol, zeker in ingewikkelde rechtsgebieden of bij de begeleiding van minder ervaren collega’s.
Door oudere rechters langer te laten meewerken, blijft die kennis beschikbaar voor de organisatie. Zij kunnen niet alleen zelf zaken behandelen, maar ook een rol spelen in coaching, overleg en kennisoverdracht. Dat maakt de regeling ook op langere termijn interessant.
Wel is het niet zo dat iedere rechter automatisch kan blijven. Een benoeming tot 70+ rechter-plaatsvervanger gebeurt alleen als beide kanten dat willen: zowel de rechter zelf als het gerechtsbestuur moet daarmee instemmen. Ook wordt gekeken naar het eerdere functioneren en naar de persoonlijke wens om actief te blijven.
Onderdeel van een bredere aanpak
De permanente regeling staat niet op zichzelf. Het kabinet probeert op meerdere manieren de druk op de rechtspraak te verlagen. Zo is de opleidingscapaciteit uitgebreid naar 140 opleidingsplekken en wordt ook geïnvesteerd in ondersteunend personeel. Verder zijn in de prijsafspraken voor 2026 tot en met 2028 extra middelen gereserveerd om de rechtspraak te versterken en de werkdruk te verlagen.
Toch laat deze maatregel goed zien dat het kabinet niet alleen kijkt naar nieuwe instroom, maar ook naar het beter benutten van ervaren krachten. In een systeem waarin snelheid, kwaliteit en zorgvuldigheid belangrijk zijn, kan dat een slimme en praktische oplossing zijn.
Verder lezen: Advocaat geschrapt die jaarlijks 1.700 zaken deed
Geef een reactie