Je hebt een ontwerp gemaakt maar zodra het aanslaat, kopieert een concurrent het. Het tekeningen en modellenrecht beschermt jouw model tegen namaak en de modellenrecht advocaat van Legals helpt je snel en vakkundig bij het depot bij BOIP of EUIPO en treedt daadkrachtig op bij inbreuk.
Wat is tekeningen en modellenrecht?
Het tekeningen en modellenrecht beschermt de verschijningsvorm van een voortbrengsel zoals de lijnen, omtrek, kleuren, vorm, textuur, materialen en versiering. Tekeningen zijn tweedimensionaal, zoals dessins, patronen en logo’s; modellen driedimensionaal, zoals meubels, verpakkingen en flessen.
De regels staan in het Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom (BVIE), de Modellenrichtlijn 98/71/EG (eind 2027 vervangen door Richtlijn (EU) 2024/2823) en de EU-modellenverordening 2026/715. Dat modelrecht is een intellectueel eigendomsrecht, naast het auteursrecht.
Modellenrecht beschermt het uiterlijk van producten, zoals vorm, lijnen, kleuren, versiering en materiaalkeuze tegen namaak.
Benelux-model, EU-model of internationaal model via het Haagse Systeem
Benelux-modellen deponeren wij bij het BOIP in Den Haag. EU-modellen (voorheen Gemeenschapsmodel, nu Uniemodel) registreren wij onder het Europees modellenrecht bij het EUIPO in Alicante. Via het Haagse Systeem van de WIPO in Genève kiezen we de verdragslanden.
Waarom je model registreren door onze advocaat modellenrecht?
Een correcte registratie geeft bewijs van eigendom met vaste depotdatum en prioriteit onder het Verdrag van Parijs. Het modelrecht ontstaat namelijk door inschrijving in het modellenregister, geldt vijf jaar en is verlengbaar tot 25 jaar en uiteraard bewaakt onze modelrecht advocaat deze termijnen.
Publiceer je jouw model vóór registratie, dan heb je een respijttermijn van twaalf maanden om het alsnog te registreren. Een ongeregistreerd EU-model is drie jaar beschermd vanaf de eerste beschikbaarstelling in de Unie.
Een door Legals verzorgd modeldepot biedt ruimere bescherming voor je model:
- Vermoeden van geldigheid: de rechthebbende hoeft nieuwheid en eigen karakter niet te bewijzen.
- Meervoudig depot: meerdere modellen in één aanvraag, met opschorting van publicatie tot 30 maanden.
- Ons onderzoek via DesignView voorkomt een nietigheidsprocedure bij de Kamer van Beroep van het EUIPO.
- Geregistreerde modellen zijn over te dragen, in licentie te geven en te verpanden.
Nieuwheid en eigen karakter: de eisen uit het BVIE en de Modellenrichtlijn 98/71/EG
Volgens onze advocaten modellenrecht is een model nieuw wanneer er vóór de depotdatum geen identiek model openbaar is gemaakt. Onbelangrijke details tellen niet mee. Wij onderzoeken daarom eerst het vormgevingserfgoed, want een nietig model biedt onder het modellenrecht geen bescherming.
Eigen karakter betekent dat de algemene indruk bij de geïnformeerde gebruiker verschilt van bestaande modellen. Uitgesloten zijn kenmerken die uitsluitend door de technische functie zijn bepaald, onzichtbare onderdelen en reserveonderdelen onder de reparatieclausule.
Modelrecht Arrest PepsiCo/Grupo Promer: de geïnformeerde gebruiker
Het Hof van Justitie EU definieerde in 2011 de zogeheten geïnformeerde gebruiker, dus niet de gemiddelde consument die nauwelijks op details let, maar ook niet de technische expert. Het gaat om iemand daartussenin: oplettend, bekend met het productsegment.
Deze maatstaf bepaalt sindsdien de kern van elk modelrechtelijk geschil. Hoe minder vrijheid de ontwerper had, hoe kleiner de beschermingsomvang. Kleine verschillen tellen dan zwaarder, omdat het benodigde onderscheid al snel is bereikt.
Tussen gemiddelde consument en expert staat de geïnformeerde gebruiker als maatstaf voor modelrechtelijke geschillen.
Modelrecht Arrest DOCERAM/CeramTec: de techniekexceptie
Het Hof van Justitie EU besliste in 2018 dat modellenrecht geen bescherming biedt aan productvormgeving als die uitsluitend door de technische functie is bepaald. De kernvraag is niet óf er alternatieve vormen bestaan, maar of de technische functie de enige factor was die de vorm bepaalde.
Speelden ook esthetische of visuele overwegingen mee bij het ontwerp, dan geldt de uitsluiting niet en behoudt de fabrikant zijn modelrecht. Zo oordeelden rechters dat een afgeronde hoek op een printercartridge als bewuste ontwerpkeuze gold, terwijl een zeshoekige rasterindeling puur wiskundig-technisch bepaald was.
Inbreuk op modellenrechten: kort geding, ex parte-verbod & dwangsom
Van inbreuk op je modelrecht is sprake als een product bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt dan jouw model. Een sommatiebrief met onthoudingsverklaring is meestal de eerste stap.
Werkt dat niet, dan vragen wij bij de voorzieningenrechter een kort geding aan. Bij spoed legt de rechter een ex parte-verbod op zonder de wederpartij te horen, met dwangsom, op basis van de Handhavingsrichtlijn 2004/48.
In een bodemprocedure vorderen de modellenrecht advocaten van Legals méér dan een verbod:
- Schadevergoeding of winstafdracht op grond van artikel 3.17 BVIE, onverminderd artikel 6:162 BW.
- Vernietiging of recall van inbreukmakende modellen en rectificatie.
- Volledige proceskosten via artikel 1019h Rv.
- Nietigverklaring van een depot te kwader trouw of opeising van het model.
Bewijsbeslag en douanebeslag bij namaak
Verdwijnt bewijs van inbreuk op je modelrecht snel, dan leggen wij met verlof van de voorzieningenrechter conservatoir beslag op voorraad en administratie. Komt namaak van buiten de EU, dan houdt de douane die vast via douanebeslag.
Onthoudingsverklaring, rectificatie en proceskosten (art. 1019h Rv)
Een onthoudingsverklaring met boetebeding voorkomt vaak een procedure. Weigert de wederpartij, dan vergoedt de verliezer in intellectueel eigendomsrecht de werkelijke proceskosten via artikel 1019h Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Uitputting geldt voor modellen die jij verkocht.
Wat doet onze modellenrecht advocaat?
De modelrecht advocaten van Legals toetsen eerst of je model nieuw is en een eigen karakter heeft, met onderzoek in DesignView en de registers van BOIP en EUIPO. Daarna kiezen zij: Benelux, EU-model of Haags depot.
Bij inbreuk bepaalt onze advocaat modellenrecht de strategie: sommatie, kort geding of bodemprocedure bij de rechtbank Den Haag. Ook bij licenties en modellenrechtelijke geschillen tussen ontwerper en opdrachtgever staan advocaten je bij.
Vaak rusten op één ontwerp meerdere rechten tegelijk: modellenrecht, auteursrecht, een vormmerk en soms een patent. Ze verschillen in wat ze beschermen, of je moet registreren en hoelang de bescherming duurt.
| Modellenrecht | Auteursrecht | Vormmerk | Octrooi |
|---|---|---|---|
| Beschermt: uiterlijk van een product: vorm, lijnen, kleuren en textuur | Beschermt: oorspronkelijke creatieve werken en toegepaste kunst | Beschermt: onderscheidende vorm als merk en herkomstaanduiding | Beschermt: nieuwe technische uitvindingen |
| Voorwaarden: nieuw en eigen karakter | Voorwaarden: eigen intellectuele schepping | Voorwaarden: onderscheidend vermogen | Voorwaarden: nieuw, inventief en industrieel toepasbaar |
| Registratie: BOIP of EUIPO; ook niet-ingeschreven Uniemodel mogelijk | Registratie: niet nodig; ontstaat automatisch | Registratie: BOIP of EUIPO | Aanvraag: Octrooicentrum Nederland (RVO) of EPO |
| Duur: maximaal 25 jaar; niet-ingeschreven Uniemodel 3 jaar | Duur: meestal 70 jaar na overlijden van de maker | Duur: 10 jaar, onbeperkt verlengbaar | Duur: maximaal 20 jaar |
| Voorbeelden: meubels, verpakkingen, kleding, GUI’s en iconen | Voorbeelden: dessins, meubels, sieraden en grafisch ontwerp | Voorbeelden: productvormen en verpakkingen | Voorbeelden: machines, mechanismen en technische constructies |
Veelgestelde vragen over modelrecht
Wat kost een model registreren?
Een model registreren is verrassend voordelig. Naast het uurtarief betaal je bij het EUIPO €350 voor één EU-model en €125 per extra model. Een verlenging kost tussen de €150 en €700. BOIP-taksen liggen nog lager.
Hoe lang beschermt het tekeningen en modellenrecht?
Geregistreerde tekeningen en modellen beschermen vijf jaar vanaf de depotdatum, verlengbaar tot 25 jaar. Ongeregistreerde EU-modellen beschermen drie jaar vanaf publicatie, alleen tegen bewuste nabootsing.
Kan ik zonder registratie optreden tegen een kopie?
Ja, via het ongeregistreerde EU-model, auteursrecht of slaafse nabootsing als onrechtmatige daad. Volgens Karen Millen/Dunnes Stores wijs je de kenmerken aan die het eigen karakter van je model bepalen; de rechter vergelijkt met afzonderlijke oudere modellen.
Is een app-icoon of lettertype een model?
Absoluut, want grafische symbolen, GUI’s, iconen en typografie vallen sinds de EU-modellenverordening onder het Europees modellenrecht, in eigen Locarno-klassen. Ook sieraden en dessins zijn modellen.
Welke rechter behandelt een zaak over modellenrecht?
De rechtbank Den Haag is bevoegd voor EU-modellen; hoger beroep loopt via het Gerechtshof, cassatie via de Hoge Raad. Uitlegvragen over het BVIE en modellenrecht legt de rechter voor aan het Benelux-Gerechtshof.
Laat jouw model beschermen door onze advocaten
De registratie van een model kan relatief goedkoop en snel worden geregeld, maar luistert nauw: laat je modellenrecht registreren vóór publicatie, laat het vormgevingserfgoed onderzoeken en kies met je advocaat tussen Benelux-model, EU-model en Haags depot.
Twijfel je of jouw tekeningen en modellen nieuw zijn, of kopieert een concurrent jouw model? Neem dan contact op met de ervaren advocaten van Legals. Zij beoordelen direct je positie, verzorgen het depot en handhaven jouw modellenrechten.
