Je hebt een technische uitvinding gedaan en wilt voorkomen dat een concurrent ermee aan de haal gaat. Met een octrooi geeft het patentrecht je een exclusief recht: alleen jij mag het product of de werkwijze maken, verkopen en gebruiken.
Van de octrooi aanvraag bij Octrooicentrum Nederland tot de uitleg die de Hoge Raad geeft aan inbreuk op dat recht: Legals neemt je mee in het gehele traject. Ook lees je wanneer onze patentrecht advocaat het verschil maakt.
Wat is patentrecht of octrooirecht?
Patentrecht is het exclusieve recht waarmee de octrooihouder anderen gedurende een beperkte periode kan verbieden een technische uitvinding zonder toestemming te maken, gebruiken, verkopen of toepassen, mits die uitvinding nieuw, inventief en industrieel toepasbaar is.
Patentrecht en octrooirecht zijn hetzelfde recht. De Rijksoctrooiwet 1995 spreekt van octrooi, maar in de praktijk wordt ook vaak het woord patent gebruikt. Beide termen gaan over een verbodsrecht op een uitvinding die nieuw, inventief en industrieel toepasbaar is.
Zo’n octrooi valt onder het intellectueel eigendom, net als andere rechten zoals merkenrecht en auteursrecht. Het verschil: patentrecht beschermt de techniek. Denk aan de Quooker-kraan of een nieuw productieproces, maar niet aan een logo.
Patentrecht beschermt technische uitvindingen en geeft de patenthouder tijdelijk exclusieve rechten op gebruik.
Rijksoctrooiwet 1995 & Europees Octrooiverdrag
In Nederland regelt de Rijksoctrooiwet 1995 het patentrecht: wie octrooihouder wordt, hoe de verlening loopt en wanneer nietigheid dreigt. Voor een Europees octrooi geldt het Europees Octrooiverdrag, verleend door het Europees Octrooibureau in München.
Sinds 2023 komt daar het unitair octrooi bij, met het Eengemaakt Octrooigerecht (UPC) als rechter. Dankzij het Verdrag van Parijs telt je prioriteitsdatum wereldwijd; via het PCT-verdrag vraag je in één keer internationaal aan en TRIPS stelt minimumnormen.
Patent aanvragen op een product
Een patent aanvraag voor een product begint niet bij het formulier, maar bij geheimhouding. Dit is belangrijk, want als je de uitvinding openbaar maakt voordat je de aanvraag indient, kan de vereiste nieuwheid verloren gaan en is octrooibescherming mogelijk niet meer haalbaar.
Legals adviseert je over de juridische bescherming van je uitvinding en begeleidt je bij vragen over licenties, overeenkomsten en patentinbreuk. Voor het opstellen en indienen van de octrooiaanvraag werken wij (waar nodig) samen met een octrooigemachtigde. Die bepaalt de aanvraagstrategie en schrijft de conclusies.
Een octrooi aanvragen verloopt in verschillende fasen. Van het eerste nieuwheidsonderzoek tot verlening en internationale bescherming, de vijf stappen hieronder vormen samen doorgaans het volledige aanvraagproces:
- Nieuwheidsonderzoek: controleer de stand van de techniek in octrooidatabanken, zoals Espacenet.
- Prioriteitsaanvraag: de datum waarop je de eerste aanvraag indient, wordt je prioriteitsdatum.
- Nieuwheidsrapport: na indiening volgt een onderzoek naar relevante bestaande techniek en de kansen op octrooibescherming.
- Internationale fase: binnen twaalf maanden bepaal je of je bescherming wilt uitbreiden, bijvoorbeeld via een Europese octrooiaanvraag of een PCT-aanvraag.
- Verlening en validatie: na verlening bepaal je in welke landen het octrooi moet gelden of kies je, indien mogelijk, voor het unitair octrooi.
Octrooicentrum Nederland vs. EOB en WIPO
Wil je een patent aanvragen, dan bestaan er verschillende routes met elk hun eigen specifieke dekking, kosten en procedures. Legals helpt je kiezen tussen Octrooicentrum Nederland, het Europees Octrooibureau (EOB) en WIPO.
De belangrijkste verschillen hebben we hieronder voor je op een rij gezet:
| Route | Nederlands octrooi | Europees octrooi | Unitair octrooi |
|---|---|---|---|
| Instantie | Octrooicentrum Nederland (RVO) | Europees Octrooibureau (EOB) | EOB (eenheidswerking: één titel voor alle deelnemende landen) |
| Dekking | Nederland, Curaçao, Sint Maarten | Per land valideren | Deelnemende EU-landen |
| Kosten (indicatie) | € 220 taks; € 8.000-10.000 met gemachtigde | ± € 20.000 tot verlening | Europees + eenheidstaks |
| Rechter bij geschil | Rechtbank Den Haag | Rechtbank Den Haag of UPC (opt-out) | Unified Patent Court |
Hoe lang zijn patenten geldig?
Patenten zijn maximaal 20 jaar geldig, gerekend vanaf de aanvraagdatum. Voor medicijnen en gewasbeschermingsmiddelen kun je daarna een aanvullend beschermingscertificaat (ABC) krijgen, omdat de toelating zo lang duurt.
Die 20 jaar haal je alleen als je jaarlijks de instandhoudingstaks betaalt. Vergeet je dat, dan vervalt je patentrecht, al biedt een herstelprocedure (soms) nog redding.
Een idee zonder octrooi is een cadeau aan je concurrent.
Inbreuk op een octrooi
Maakt iemand jouw geoctrooieerde product zonder toestemming, dan pleegt hij inbreuk op je patentrecht. Nationale octrooizaken lopen bij de rechtbank Den Haag; voor Europese octrooien is ook het UPC bevoegd. Bij zo’n procedure is een advocaat octrooirecht verplicht.
De patentrecht advocaat van Legals kiest samen met jou het handhavingsmiddel dat past bij de ernst van de inbreuk, je bewijs en de schade die je lijdt. De belangrijkste opties zijn:
- Sommatie: Brief waarin je de inbreukmaker sommeert te stoppen.
- Bewijsbeslag of ex parte verbod: Bewijs veiligstellen of een verbod zonder tegenspraak.
- Kort geding: Inbreukverbod met dwangsom bij de voorzieningenrechter.
- Bodemprocedure: In een bodemprocedure kun je een schadevergoeding of winstafdracht eisen (evenals proceskosten via artikel 1019h Rv)
- Nietigheidsactie in reconventie: De tegenpartij betwist je recht en vraagt de rechter je octrooi te vernietigen.
Het wezen van de uitvinding
Hoe ver reikt je patent als een concurrent net iets anders doet dan in de conclusies staat? Die vraag beantwoordde de Hoge Raad in 1995 in het basisarrest Ciba-Geigy/Oté Optics.
Volgens de Hoge Raad kijk je naar het wezen van de uitvinding achter de bewoordingen, op basis van artikel 69 EOV en het Protocol. Je weegt redelijke bescherming voor de octrooihouder af tegen rechtszekerheid voor derden.
Conclusies en beschermingsomvang
In Lely/Delaval (7 september 2007) bevestigde de Hoge Raad de lijn uit Ciba-Geigy/Oté. De conclusies vormen het uitgangspunt voor de beschermingsomvang, waarbij ook wordt gekeken naar de achter de woorden liggende uitvindingsgedachte.
De conclusies worden gelezen zoals de gemiddelde vakman die begrijpt, met de beschrijving en tekeningen als context. Daarbij wordt steeds gezocht naar een evenwicht tussen een redelijke bescherming voor de octrooihouder en voldoende rechtszekerheid voor derden.
Equivalentie in Bayer/Sandoz
In Bayer/Sandoz (5 februari 2016) bevestigde de Hoge Raad dat de beschermingsomvang zich ook tot equivalente maatregelen kan uitstrekken. Daarbij kan onder meer van belang zijn of een afwijkende maatregel in wezen dezelfde functie vervult en tot een vergelijkbaar resultaat leidt.
Dat betekent echter niet automatisch dat sprake is van inbreuk. Als de gemiddelde vakman uit het octrooi begrijpt dat de octrooihouder bewust voor een specifieke maatregel heeft gekozen, kan de rechtszekerheid van derden meebrengen dat equivalente alternatieven buiten de beschermingsomvang vallen.
Licenties en FRAND: je patent te gelde maken
Net als bij auteursrecht kun je een exclusief recht zelf exploiteren of via een licentie aan een ander in gebruik geven. Patentrecht is overdraagbaar; een licentieovereenkomst regelt reikwijdte, duur en rechten bij doorontwikkeling.
Bij standaard-essentiële octrooien in telecom en tech gelden FRAND-voorwaarden: fair, reasonable and non-discriminatory. Weiger je zo’n licentie op je patent zonder goede reden, dan riskeer je misbruik van machtspositie.
Een patent koopt geen succes, het koopt tijd om succes te bouwen.
Wat doet een patentrecht advocaat?
De patentrecht advocaten van Legals beoordelen je juridische positie voordat je stappen zet tegen een mogelijke inbreukmaker. Zij adviseren over sommatiebrieven, onderhandelen over schikkingen en werken waar nodig samen met een octrooigemachtigde voor de technische onderbouwing van een zaak.
Ook bij complexe octrooigeschillen staan onze juristen je bij. Onze patent advocaten beoordelen onder meer de beschermingsomvang van het octrooi, mogelijke inbreuk, geldigheid en beschikbare bewijsstukken. Op basis daarvan bepalen we samen welke juridische strategie het meest kansrijk en praktisch is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen patentrecht en octrooirecht?
Er is geen verschil. Octrooi is de wettelijke term uit de Rijksoctrooiwet 1995, patent het internationale woord. Zoek je een patentrecht advocaat, dan vind je dezelfde specialist onder beide namen.
Kan ik zelf patent aanvragen zonder octrooigemachtigde?
Dat mag, en de taks bij Octrooicentrum Nederland hiervoor is 220 euro. Toch raadt elke advocaat patentrecht een octrooigemachtigde aan: slecht geformuleerde conclusies maken je octrooi waardeloos bij inbreuk of nietigheid.
Wat kost een patent in Nederland?
Reken op 8.000 tot 10.000 euro voor een Nederlandse octrooi aanvraag met gemachtigde en circa 20.000 euro voor een Europees octrooi tot verlening. Daarna betaal je jaarlijks instandhoudingstaksen.
Wat doe ik als iemand inbreuk maakt op mijn patentrecht?
Verzamel bewijs en bel direct onze patentrecht advocaat. Die start met een sommatie en kiest daarna voor kort geding of bodemprocedure bij de rechtbank Den Haag, of het UPC bij een Europees octrooi.
Octrooirecht advocaat in Amsterdam
Wil je een uitvinding juridisch goed beschermen? Legals helpt je bij de strategie rondom je octrooi, samenwerkingsovereenkomsten, NDA en licenties. Waar nodig schakelen we direct met een gespecialiseerde octrooigemachtigde.
Onze ervaren octrooirecht advocaten in Amsterdam ondersteunen je niet alleen bij de aanvraag, maar dus ook bij alles eromheen. Neem vandaag nog contact op voor een jurist die praktisch, snel en betaalbaar joúw commerciële belangen bewaakt.