Een onrechtmatige publicatie kan je reputatie, privacy of onderneming direct raken. De persrecht advocaten van Legals beoordelen wat juridisch mogelijk is, grijpen snel in en sturen op rectificatie, verwijdering, schadebeperking of een procedure.
Een onjuiste publicatie kan hard aankomen. Je reputatie, je bedrijf, soms je omzet. Ervaren advocaten van Legals zoeken uit wanneer een journalist juridisch te ver gaat.
Wat is persrecht?
Persrecht is het stelsel van juridische regels dat bepaalt wat journalisten en media mogen publiceren, hoe de persvrijheid wordt beschermd en waar grenzen liggen, bijvoorbeeld bij privacy, auteursrecht en smaad en laster.
Een belangrijk uitgangspunt is de vrijheid van meningsuiting: journalisten moeten misstanden kunnen onderzoeken en informatie kunnen verspreiden, maar zij moeten daarbij zorgvuldig handelen, feiten controleren en rekening houden met iemands rechten.
Wanneer media te ver gaan, kan iemand bijvoorbeeld rectificatie of schadevergoeding eisen. Rechters wegen hierbij het belang van vrije nieuwsgaring af tegen belangen zoals privacy, reputatie en een eerlijk proces.
Persrecht regelt wat journalisten mogen publiceren en beschermt tegelijk persvrijheid, privacy en reputatie.
Persrecht vs. mediarecht, privacyrecht en portretrecht
Mediarecht is het brede rechtsgebied voor media, omroepen, online platforms en reclame. Hieronder vallen onder meer de Mediawet, het Commissariaat voor de Media, de Europese AVMD-richtlijn, de Digital Services Act (DSA) en de Reclame Code Commissie.
Persrecht advocaten richten zich op journalistieke nieuwsgaring en publicaties. Belangrijke onderwerpen zijn persvrijheid, vrijheid van meningsuiting, bronbescherming, auteursrecht, rectificatie en aansprakelijkheid. Privacyrecht is daarbij belangrijk wanneer journalisten persoonsgegevens of informatie over iemands privéleven publiceren.
Portretrecht is nog specifieker en gaat over het publiceren van afbeeldingen waarop iemand herkenbaar is. Volgens artikel 21 van de Auteurswet kan iemand zich tegen publicatie verzetten bij een redelijk belang, waarbij de rechtspraak verdere grenzen bepaalt.
Wanneer is een perspublicatie onrechtmatig?
Een perspublicatie is niet zonder meer onrechtmatig omdat deze pijnlijk of schadelijk is. Persrecht advocaten beoordelen daarom of beschuldigingen steun vinden in het beschikbare feitenmateriaal, hoe de publicatie is ingekleed en welk belang zwaarder weegt: de vrijheid van meningsuiting of de bescherming van eer, goede naam en privacy.
Legals ziet perspublicaties helaas regelmatig ontsporen. Onze ervaren advocaten grijpen daadkrachtig in bij reputatieschade, onjuiste beschuldigingen en onnodig grievende berichtgeving en kiezen per zaak de snelste juridische route naar herstel.
| Persrecht kwestie | Wat persrechtelijk kan misgaan | Mogelijke actie advocaat |
|---|---|---|
| Krantenartikel met onjuiste beschuldigingen | Feiten zijn onvoldoende onderbouwd of feitelijk onjuist | Sommatie, correctie of rectificatie eisen |
| Nieuwswebsite gebruikt beschadigende kop | Kop geeft een misleidender beeld dan het artikel zelf | Aanpassing kop en publicatie verlangen |
| Journalist publiceert privégegevens | Privacybelang kan zwaarder wegen dan nieuwswaarde | Verwijdering of anonimisering eisen |
| Bedrijf wordt beschuldigd van fraude | Beschuldiging kan reputatie en goede naam aantasten | Wederhoor, rectificatie en schadevergoeding beoordelen |
| Foto wordt zonder toestemming gepubliceerd | Portretrecht of privacy kan worden geschonden | Verwijdering en vergoeding verlangen |
| Oude negatieve publicatie blijft online | Belang bij verdere vindbaarheid kan zijn verminderd | Verwijdering, anonimisering of de-indexering onderzoeken |
Case: Mag een journalist je naam noemen? (2015)
Quote publiceerde de volledige naam van een man die verdachte was in een onderzoek naar faillissementsfraude. De man vond dat zijn privacy en goede naam daardoor onnodig werden beschadigd en stapte naar de rechter.
De rechtbank gaf Quote eerst gelijk, maar in hoger beroep ECLI:NL:GHAMS:2014:2210 won de man alsnog. Het gerechtshof oordeelde namelijk dat Quote en de journalist onrechtmatig hadden gehandeld. De Hoge Raad liet dat oordeel in 2015 in stand.
Voor persrecht betekent dit dat een verdachte niet automatisch met naam mag worden genoemd. Belangrijk zijn onder meer zijn publieke rol, zijn aandeel in de kwestie, eventuele eigen publiciteit en de onschuldpresumptie.
Journalisten moeten zorgvuldig afwegen of volledige naamsvermelding van een verdachte echt gerechtvaardigd is.
Case: Waarom privacy niet automatisch wint (1994)
Veel mensen denken dat privacy altijd wint van de pers, maar dat is ook niet het geval. In ECLI:NL:HR:1994:ZC1240 kreeg de Hoge Raad de vraag of het privéleven zwaarder woog dan de persvrijheid.
Het antwoord was nee: artikel 10 EVRM beschermt de persvrijheid, artikel 8 EVRM je privacy, en geen van beide gaat voor. De rechter weegt in één keer alle omstandigheden.
Voor jou betekent dat er geen knop bestaat waarmee je een publicatie tegenhoudt. Welke persrechtelijke details doorslaggevend zijn, blijkt uit het arrest hieronder.
Case: Mag een journalist misstanden onthullen? (1983)
Een journalist mag jou uiteraard niet zomaar beschuldigen. In ECLI:NL:HR:1983:AD2221 boog de Hoge Raad zich over een zaak waarin een gemeenteraadslid beschuldigende stukken aan de pers had verstrekt. De Hoge Raad formuleerde daarbij zes toetspunten die sindsdien een belangrijke rol spelen bij de beoordeling van beschuldigende publicaties.
Deze zes toetspunten staan niet los van elkaar, maar worden in onderlinge samenhang door de rechter beoordeeld. Een zwak punt op het ene onderdeel kan in de belangenafweging worden gecompenseerd door sterke omstandigheden op een ander.
De tabel hieronder laat goed zien hoe deze punten persrechtelijk worden beoordeeld:
| Toetspunt in persrecht | Wat de rechter wil weten |
|---|---|
| Aard en ernst van de verdenking | Hoe zwaar is de beschuldiging, en wat doet die met je leven of je bedrijf? |
| Het algemeen belang | Gaat de misstand de samenleving aan, of is het vooral een privékwestie? |
| Steun in het feitenmateriaal | Had de journalist op het moment van publiceren genoeg bewijs in handen? |
| De inkleding | Is de toon onnodig grievend, of blijft de publicatie netjes bij de feiten? |
| Een minder schadelijke weg | Had hetzelfde doel bereikt kunnen worden zonder jouw naam te noemen? |
| De publiciteitskans | Was het nieuws toch wel uitgekomen, ook zonder deze publicatie? |
Wat doe je tegen onrechtmatige publicaties?
Wanneer sprake is van een onrechtmatige publicatie begint het traject meestal met een sommatie en niet met een dagvaarding. Onze persrechtadvocaten boeken liever buiten de rechter om resultaat: het trekt minder aandacht, werkt sneller en is natuurlijk voordeliger.
- Sommeren vóór publicatie, met beroep op hoor en wederhoor
- Rectificatie of aanpassing van de kop eisen
- Verwijdering of anonimisering van identificerende berichtgeving vragen
- Kort geding starten met een dwangsom per dag online
- Schadevergoeding claimen, inclusief immateriële schade
- Een klacht indienen bij de Raad voor de Journalistiek
Rectificatie, verwijdering of de-indexering eisen
Er zijn drie manieren om een publicatie aan te pakken, en ze doen alle drie iets anders. Een rectificatie is een correctie die de redactie plaatst, op dezelfde plek als het oorspronkelijke bericht.
Verwijdering gaat nog een stap verder: het artikel verdwijnt van de site, meestal na een notice and takedown bij de uitgever. Nadeel is dat kopieën op andere sites gewoon online blijven staan.
De-indexering is de derde route, waarbij het artikel weliswaar online blijft, maar wel verdwijnt uit de zoekresultaten bij je naam. Vaak een meer haalbare route als (volledige) verwijdering dat niet is.
Rectificatie, verwijdering en de-indexering zijn verschillende juridische instrumenten om schadelijke publicaties aan te pakken.
Google verwijderverzoek en het recht op vergetelheid
Het recht op vergetelheid klinkt groter dan het is. Een advocatenkantoor kan Google vragen bepaalde zoekresultaten bij een zoekopdracht op jouw naam te verwijderen. Het artikel zelf blijft dan gewoon op de website staan.
Dit recht is vastgelegd in artikel 17 AVG en bouwt voort op de bekende Europese Google Spain-uitspraak. De hoofdregel is dat jouw privacybelang bij zulke zoekresultaten zwaar weegt. Ook de Hoge Raad heeft dat bevestigd.
Deze hoofdregel kent wel uitzonderingen. Speelt de informatie nog een duidelijke rol in het publieke debat, bijvoorbeeld vanwege je publieke functie of een ernstige en recente strafzaak, dan kan het belang van het publiek zwaarder wegen.
Weigert Google je verzoek, dan kun je naar de Autoriteit Persoonsgegevens of de rechter stappen.
Wat doen de persrecht advocaten van Legals?
Persrecht advocaten van Legals werken twee kanten op: ze toetsen scripts vooraf voor uitgevers en omroepen of verdedigen bedrijven en particulieren die ongewild in een uitzending of publicatie belanden.
- Een concept-publicatie toetsen op onrechtmatigheid vóór uitzending
- Sommeren en onderhandelen met de redactie
- Kort geding voeren om een publicatie te stoppen
- Rectificatie en schadevergoeding afdwingen bij de rechter
- Brongeheim, bronbescherming en journalistieke exceptie beoordelen
- Verwijdering, anonimisering en de-indexering regelen bij platforms
Kort geding of bodemprocedure voeren
Moet een schadelijke publicatie snel offline, worden aangepast of gerectificeerd? Dan kiest je persrechtadvocaat meestal voor een kort geding. De voorzieningenrechter behandelt de zaak met spoed en kan bijvoorbeeld verwijdering, rectificatie of een verbod opleggen, eventueel met een dwangsom.
Draait de zaak vooral om schadevergoeding of een definitief oordeel? Dan ligt een bodemprocedure meer voor de hand. Die duurt langer, maar biedt veel meer ruimte voor uitgebreid bewijs en een vordering tot materiële of immateriële schadevergoeding.
“Advocaten zijn voorvechters van vrijheid, en dus die van meningsuiting.” – mr. Willem van Manen
Willem van Manen was een invloedrijke persadvocaat en werkte als raadsman voor bekende kranten, mediabedrijven en journalisten. Door principiële procedures over publicaties, privacy en uitingsvrijheid hielp hij het moderne Nederlandse persrechtspraak vormgeven.
Met zijn uitspraak benadrukte hij dat advocaten vrijheid actief moéten beschermen. Vrijheid van meningsuiting is essentieel: ook scherpe, impopulaire of ongemakkelijke publicaties verdienen ruimte, zolang daarbij de rechten van anderen voldoende worden gerespecteerd.
Veelgestelde vragen
Kan ik een artikel laten verwijderen van internet?
Dat hangt ervan af. Onze pers advocaat weegt jouw privacy tegen het publieke belang, en zal kiezen tussen verwijdering, anonimisering of de-indexering.
Hoe snel is een kort geding tegen een publicatie mogelijk?
Bij spoed staat een zitting binnen enkele dagen tot twee weken. De persrecht advocaten van Legals kunnen vragen om een publicatieverbod met dwangsom.
Wat is het verschil tussen smaad en laster?
Smaad is een aantijging tegen je eer en goede naam, strafbaar via artikel 261 Sr. Laster is smaad terwijl de dader weet dat het onwaar is.
Mag een journalist mijn volledige naam noemen?
Niet altijd. Je advocaat weegt per case of je een publieke figuur bent, welke rol je in de misstand speelt en of je publiciteit zocht.
Heb ik recht op wederhoor vóór publicatie?
Dit is geen wettelijk recht, maar wel een sterke norm. Ontbreekt wederhoor, dan staan journalisten bij de rechter en de Raad voor de Journalistiek zwak.
Persrecht advocaat nodig?
De persrechtadvocaten van Legals helpen dagelijks particulieren, ondernemers en organisaties bij schadelijke publicaties, onjuiste beschuldigingen en reputatieschade. We beoordelen je juridische positie en kiezen de aanpak die past bij jouw situatie.
We sommeren redacties, onderhandelen over rectificatie of verwijdering en voeren waar nodig een kort geding. Wil je weten wat er in jouw zaak mogelijk is? Neem dan contact met ons op of meld je case aan via het formulier.