Staat er een onjuist of misleidend artikel over jou of jouw bedrijf online? Op grond van artikel 6:167 BW kan rectificatie worden gevorderd. Vaak wordt de publicist eerst gesommeerd om vrijwillig te rectificeren. Gebeurt dat niet, dan kan een rectificatie (bij spoed vaak in kort geding) bij de rechter worden gevorderd.
Wat is een rectificatie?
Een rectificatie is een publieke rechtzetting van een eerder bericht. De publicist erkent openlijk dat het bericht onjuist of misleidend was. Dat onderscheidt een rectificatie van een stille aanpassing: wie het bericht zag, ziet ook de rectificatie.
Rectificaties gaan over feiten, niet over meningen. Een zuivere mening kun je niet rectificeren. Wel een bericht dat onjuist is, context weglaat of neerkomt op smaad en laster. Verwar het niet met rectificatie van een vonnis, artikel 31 Rv: herstel van een schrijffout.
Een rectificatie is een openbare correctie van onjuiste of misleidende gepubliceerde informatie achteraf.
Wanneer heb je recht op rectificatie?
Niet elke onjuistheid rechtvaardigt een rectificatie, de rechter maakt een belangenafweging. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de ernst van de fout, de gevolgen voor de betrokkene, de context van de publicatie en het belang van de vrijheid van meningsuiting.
Vrijheid van meningsuiting tegenover je goede naam
Tegenover de vrijheid van meningsuiting, artikel 10 EVRM, staan je eer en goede naam en je privéleven, artikel 8 EVRM. Bij strafrechtelijke beschuldigingen weegt de onschuldpresumptie mee, artikel 6 EVRM.
De Hoge Raad formuleerde op 24 juni 1983 zes gezichtspunten die nog altijd bepalen of een rectificatie volgt:
- De aard van de verdenkingen
- De ernst van de misstand
- De steun in het feitenmateriaal
- De inkleding van de verdenkingen
- Het maatschappelijk belang van de publicatie
- De kans dat het publiek het al wist
Wederhoor weegt zwaar: journalistieke zorgvuldigheid is vaak doorslaggevend. Heeft iemand geen reële kans gekregen om te reageren op ernstige beschuldigingen, dan kan het om een onrechtmatige publicatie gaan en de rechter eerder aanleiding geven tot rectificatie.
Voor welke publicaties kun je een rectificatie eisen?
Een rectificatie kan worden geëist bij alle onrechtmatige publicaties met onjuiste of door onvolledigheid misleidende feitelijke informatie, wanneer die uiting iemands reputatie, privacy of andere belangen aantast of dreigt te schaden.
Voorbeelden van publicaties waarvoor rectificatie kan worden geëist zijn:
- Krantenartikelen
- Artikelen in tijdschriften en magazines
- Online nieuwsartikelen
- Berichten op websites en blogs
- Persberichten
- Facebook berichten
- Instagram posts, stories en reels
- LinkedIn-berichten
- Berichten op X
- TikTok video’s
- YouTube video’s
- Whatsapp berichten
- Podcasts
- Televisie uitzendingen en reportages
- E-mails of nieuwsbrieven die aan derden zijn verspreid
Hoe eisen advocaten rectificaties?
Het eisen van een rectificatie begint zelden bij de rechter, een mediarecht advocaat kiest dan ook de route die het beste past bij het medium en de schade. Bij inbreuk op intellectueel eigendom (zoals merkrecht of handelsnaam) hoort rectificatie bij de verbodsvordering.
De stappen van redactie tot voorzieningenrechter
Een rectificatie kun je zelf bij de redactie verzoeken, maar direct een mediarecht advocaat inschakelen is ook een optie. Een sommatiebrief van een advocaat maakt doorgaans meer indruk dan zelf mailen en kan een procedure voorkomen.
- Dien een rectificatie verzoek in bij de redactie of journalist. Kosteloos en vaak al genoeg.
- Laat een advocaat een sommatiebrief sturen met kant-en-klare rectificatie en korte termijn.
- Vorder in kort geding een rectificatie bij de voorzieningenrechter. Wacht niet te lang: spoedeisend belang is vereist en je vordering verjaart, artikel 3:310 BW.
- Combineer zo nodig met publicatieverbod of schadevergoeding. Grote claims lopen via een bodemprocedure; bij inbreuk kan ex parte bevel, artikel 1019e Rv.
De rectificatie afdwingen met een dwangsom
De rechter kan afdwingen dat de publicist rectificeert mét een dwangsom per dag of per overtreding. Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad, dan schort hoger beroep de uitvoering niet op. Begeleidend commentaar kan bovendien leiden tot verbeurte van dwangsommen.
Een deurwaarder kan vervolgens verbeurde dwangsommen innen, zo nodig via een executiegeschil. Naast het verschuldigde griffierecht kun je bij een inbreuk onder voorwaarden ook nog de volledige proceskosten vorderen op grond van artikel 1019h Rv.
Notice-and-takedown en de Digital Services Act
Werkt een publicist niet mee, kan het vizier worden gericht op de hostingprovider. Artikel 6:196c BW is per 4 februari 2025 vervallen; de aansprakelijkheidsvrijstelling staat nu in artikel 6 Digital Services Act.
Een host verliest de vrijstelling zodra hij via notice-and-takedown daadwerkelijke kennis krijgt van illegale content en niet prompt verwijdert. Online social media platforms moeten bovendien een interne klachtenprocedure bieden.
Rectificatie via de Raad voor de Journalistiek
Rectificaties lopen lang niet altijd via een rechter. Bij perspublicaties kun je ook klagen bij de Raad voor de Journalistiek. Zulke rectificaties zijn helemaal gratis, maar helaas niet afdwingbaar.
Bij reclame uitingen toetst de Reclame Code Commissie aan de Nederlandse Reclame Code; artikel 6:196 BW biedt in het geval van misleidende en vergelijkende reclame hierbij een grondslag.
Veelgestelde vragen
Dit kan zeker wanneer het om feiten gaat. Een bericht op Instagram of LinkedIn, een podcast, een juicekanaal of een recensie op Google Reviews of Trustpilot valt onder dezelfde norm als een krant.
Dan kan een verwijderverzoek worden ingediend wegens het recht op vergetelheid, artikel 17 AVG. Een rectificatie verzoek voor onjuiste persoonsgegevens loopt via artikel 16 AVG en de Autoriteit Persoonsgegevens.
Een juridisch goed onderbouwde sommatiebrief waarin duidelijk wordt uitgelegd welke uitlatingen onjuist of onrechtmatig zijn, kan vaak al een rectificatie, verwijdering of aanpassing realiseren.
Dan kunnen meerdere maatregelen tegelijk worden verlangd. Denk aan verwijdering van het oorspronkelijke bericht, plaatsing van een rectificatie en het stoppen van verdere verspreiding.
Wie door onjuiste publicaties wordt geraakt, kan een rectificatie of correctie eisen.
Correctie laten eisen door een mediarecht advocaat
Een onjuiste of schadelijke publicatie vraagt om snel en doordacht optreden. Onze advocaat mediarecht beoordeelt jouw positie, bepaalt de beste strategie en stelt zonodig een sterke sommatie op de correctie te eisen.
Werkt de wederpartij niet mee, dan kunnen wij snel een kort geding starten en rectificatie afdwingen. Neem vandaag nog contact op voor een eerste beoordeling hoe jouw rectificatie het beste kan worden geëist.
