Iemand vertelt op je werk, op school of online dingen over je die niet waar zijn. Mensen kijken je anders aan, en jij hebt geen idee hoe je dat verhaal nog rechtzet. Voor door WhatsApp, TikTok of Instagram verspreiden leugens zich razendsnel.
Juridisch sta je sterker dan je misschien denkt: onware beschuldigingen kunnen smaad, laster of een onrechtmatige publicatie opleveren, en met de juiste stappen krijg je ze vaak van internet verwijderd. Wachten helpt zelden tot nooit.
Smaad en laster: wanneer zijn leugens strafbaar?
Leugens zijn niet automatisch strafbaar, maar dat wordt anders als iemand bewust onware beschuldigingen in de vorm van smaad en laster verspreidt die iemands eer of goede naam aantasten. Bij smaad gaat het om een concrete beschuldiging, bij laster weet de verspreider bovendien dat die beschuldiging onwaar is.
Leugens zijn niet altijd strafbaar, maar bewuste onware beschuldigingen kunnen als smaad of laster strafbaar zijn.
Wat is smaad?
Smaad is het opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam door een concrete beschuldiging openbaar te maken, met als doel daaraan bekendheid te geven. Het hoeft niet per se om een onware beschuldiging te gaan.
Wat is laster?
Laster is smaad waarbij iemand een beschuldiging verspreidt terwijl hij weet dat die onwaar is. Het gaat dus om het bewust aantasten van iemands eer of goede naam met een bewuste leugen.
Wat je kunt doen als iemand leugens verspreidt
De neiging om meteen boos te reageren op leugens is natuurlijk groot, maar onthoud: rust levert je meer op. Een publieke ruzie geeft de leugen alleen maar meer bereik en nieuwe lezers. Bovendien haal je met een emotionele reactie zelden je gelijk.
Snel handelen loont wél, want berichten worden gedeeld, gekopieerd en gescreenshot. Loop daarom de vier onderstaande stappen door, zodat je later kunt aantonen wat er precies is gebeurd, wanneer het gebeurde én wie erachter de leugens zit.
1. Achterhaal welke leugens er worden beweerd en door wie
Vage roddels pak je anders aan dan een concrete beschuldiging. Zoek daarom uit welke woorden er letterlijk vallen: “hij steelt van de zaak” is juridisch iets heel anders dan “ik vertrouw hem niet”.
Breng ook in kaart wie de bron is en wie het verhaal alleen doorvertelt; vaak blijkt één persoon te zijn begonnen met een leugen, terwijl tientallen anderen het (al dan niet onbedoeld) verder verspreiden.
2. Leg het bewijs van alle leugens vast met screenshots
Berichten worden verwijderd, aangepast of op privé gezet zodra iemand doorheeft dat jij meekijkt. Leg leugens daarom direct vast, voordat het bewijs verdwijnt. Zonder bewijs staat later jouw woord tegenover het zijne.
Zorg dat je van elk bericht in ieder geval het volgende bewaart:
- De volledige tekst van het bericht, zonder bijsnijden;
- De gebruikersnaam en het profiel van de verspreider;
- De volledige URL van de pagina of het bericht;
- De datum en het tijdstip van plaatsing;
- Het aantal reacties, likes en shares;
- Reacties van anderen waarin de leugen wordt herhaald;
- Appjes of mails die jij zelf over de beschuldiging ontving;
- Naam van de groep, het forum of de chat waarin de leugens rondgaan.
Sla screenshots van de leugens op meerdere plekken op, bijvoorbeeld in de cloud en op een usb-stick. Bij ernstige zaken kan een deurwaarder of notaris de pagina officieel vastleggen, wat voor de rechter nog zwaarder weegt.
3. Houd bij welke gevolgen je ervan merkt
Reputatieschade is heel abstract, maar de gevolgen zijn dat niet. Noteer mét datum geannuleerde opdrachten, een afgewezen sollicitatie, weggelopen klanten of vrienden die afstand nemen. Bewaar ook mails waarin iemand naar de beschuldiging verwijst.
Die administratie is later goud waard, want een schadevergoeding krijg je namelijk alleen als je aannemelijk maakt dat de leugens jou concreet geld, werk of gezondheid hebben gekost.
4. Vraag om de leugens te verwijderen
Vraag de verspreider schriftelijk om de leugens te verwijderen en te stoppen. Doe dat rustig en één-op-één (via een privébericht of e-mail) en niet in een openbare reactie.
Noem concreet welke uitspraken leugenachtig zijn en geef een redelijke termijn, bijvoorbeeld zeven dagen. Reageert de ander niet, dan kan een mediarecht advocaat een formele sommatie sturen.
Hoe krijg je leugens van internet af?
Online blijft een leugen zichtbaar, ook jaren later. Een bericht op Facebook, X, TikTok of een forum duikt op zodra iemand je naam googelt, bijvoorbeeld een recruiter of een nieuwe klant.
Verwijdering verloopt langs twee sporen: het platform zelf en de hostingprovider of zoekmachine. Begin altijd met de makkelijkste route, want die kost je niets en levert vaak al resultaat.
Een verwijderverzoek indienen bij het platform
Elk groot platform heeft een meldknop en huisregels tegen intimidatie en onjuiste informatie. Sinds de Digital Services Act moeten Facebook, Instagram, TikTok, YouTube en X meldingen bovendien serieus en tijdig behandelen.
Wat als een social media platform de leugens niet wil verwijderen?
Werkt het platform niet mee, dan kun je zelf de betreffende hostingprovider aanspreken met een notice and takedown verzoek. Ook Google verwijdert zoekresultaten, bijvoorbeeld op grond van het recht op vergetelheid uit de AVG. Blijft de leugen staan, dan kan een social media advocaat een kort geding starten.
Hoe kun je leugens juridisch aanpakken?
Twee routes staan open: het strafrecht via aangifte en het civiele recht via de rechter. Ze sluiten elkaar niet uit, en een mediarecht advocaat kan ze allebei tegelijk inzetten.
Aangifte doen bij de politie
Smaad en laster staan in artikel 261 en 262 van het Wetboek van Strafrecht, maar zijn klachtdelicten: het Openbaar Ministerie vervolgt pas als jij naast aangifte ook uitdrukkelijk een klacht indient.
Onrechtmatige publicatie: de civiele route
Los van het strafrecht kan het ook een onrechtmatige publicatie zijn volgens artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek. De rechter weegt dan jouw eer en goede naam af tegen de vrijheid van meningsuiting.
Bij die belangenafweging tellen artikel 8 en 10 van het EVRM mee. Ontbreekt feitelijke onderbouwing voor de beschuldiging, dan wint jouw belang meestal en volgt een verwijderingsbevel.
Zonder feitelijke onderbouwing kan een publicatie leugenachtig en onrechtmatig zijn.
Rectificatie of schadevergoeding eisen
De rechter kan de ander verplichten tot een rectificatie op grond van artikel 6:167 BW. Zo’n rechtzetting verschijnt op dezelfde plek als de leugen, met dezelfde zichtbaarheid.
Daarnaast kun je schadevergoeding vorderen, zowel voor omzetverlies als voor immateriële schade via artikel 6:106 BW. Je mediarecht advocaat onderbouwt die claim met de administratie uit stap 3.
Schakel nu onze ervaren mediarecht advocaat in
Leugens over je goede naam los je zelden op met een boze reactie, dat is echt wrijven in een vlek. Onze mediarecht advocaat in Amsterdam weet als geen ander welke toon werkt, welke termijn realistisch is en wanneer een kort geding kansrijk is.
De advocaten van Legals tegen dagelijks op tegen anonieme accounts, ex-partners en concurrenten. Neem vrijblijvend contact op, dan bespreken we binnen één werkdag jouw situatie en de beste route.
